HET WAAIEN VAN DE GEEST

Pasen is weer achter de rug: inspannende dagen voor koren,  kosters en pastores. Nu is het even rustig – of niet? De weken tussen Pasen en Pinksteren staan in de liturgie in het teken van de groei van de kerk: hoe de boodschap dat Jezus, door mensen vermoord, door God is levend gemaakt, en bron van nieuwe hoop en perspectief is geworden.

Die boodschap lijkt in onze tijd, in elk geval in Nederland niet meer aan te slaan. Net als het graf op Paasmorgen zijn ook de kerken leeg geworden. Het lijkt wel, of we geen behoefte meer hebben aan wat daar verkondigd wordt, wat Christus vertelde over het Rijk van God. Woorden als ‘bekering’ en ‘genade’, ‘ontferming’ en ‘ziel’ lijken hun betekenis verloren te hebben.  Al lijkt het, alsof de ziel een herkansing gekregen heeft, in de Maand van de Filosofie.

André Zegveld, oud-priester van ons bisdom, zegt over de ziel: ‘Verbeelding is dat deel van mij dat ‘ziel’ genoemd wordt en dat ontsnapt aan het toeval van de natuur en de kringloop van geboorte en dood. Ik lijk er op God. Maar mijn verbeelding kan doldraaien. Ze is ook het vermogen om van iets wat al tevoorschijn is gekomen niets te maken. Dat gebeurt wanneer mijn verbeelding alleen maar op zichzelf en niets anders is gericht, wanneer ze denkt dat ze God zelf is.’ (Over God, blz. 44).

Misschien hebben we de kerk daar wel voor nodig: om te zorgen, dat onze verbeelding niet met ons op de loop gaat.

Dan lopen we immers het gevaar, dat we onze eigen ideeën voor goddelijk en onfeilbaar gaan houden. En bij die ideeën horen ook de beelden van onze angsten en onzekerheden.

In de weken tussen Pasen en Pinksteren reisde en reist er een reliek door onze parochie, een tastbare herinnering aan Ludger. Lang geleden wist hij zich gegrepen door de boodschap van Christus. In die tijd stond die vaak haaks op wat men  in die wereld van de Friezen en Saksen geloofde. Woorden als ‘genade’ en ‘ontferming’ bestonden nog niet in de Germaanse talen. Het was een macho-wereld, beheerst door angst voor het noodlot. Met allerlei magische praktijken probeerde men die angst te bezweren. Het christendom ontkwam er niet helemaal aan,  datzelfde machtsdenken te gebruiken om te laten zien dat de God van de christenen sterker was dan de goden van de Germanen, Wodan, Donar en Freya. Als Bonifatius een heilige eik omhakt, is dat natuurlijk provocerend bedoeld. Maar de boodschap van de missionarissen moet het uiteindelijk toch hebben, van de verbreiding van een andere zekerheid, gebaseerd om onderlinge zorg en aandacht, van onderwijs en geneeskunde, waar niet alleen de sterken van profiteren, maar die ten goede komt aan héél de samenleving.

Als ik met de ogen van Ludger probeer rond te kijken in de wereld van nu, zou ik veel herkennen. Ook nu lijken rijkdom en uiterlijk vertoon een bewijs van succes. Het impulsieve toegeven aan je primaire emoties, de korte lontjes en lange tenen, ze horen ook bij Ludgers tijd. Het ‘ieder voor zich’ en ‘eigen volk eerst’ : het zou hem niet onbekend voorkomen. En ook het idee van wraak en vergelding, dat ze terug zien in de roep om strenge straffen: het lijkt of er sinds 800 niet veel veranderd is. Misschien kan het daarom geen kwaad, dat we ons in deze weken, tussen het lege graf en het waaien van de Geest, eens extra bezinnen op de vraag, wat de boodschap van Jezus van Nazareth in 2012 en verder kan betekenen. Zouden we toch niet beter af zijn, met wat meer menselijkheid, wat meer compassie, wat meer geduld en bescheidenheid? Dan blijft er nog genoeg ruimte over voor de verbeelding,  maar dan wel een van een andere orde.

Pastor Jos Droste